Spenen is een belangrijke overgang in het leven van een veulen en vraagt om een aanpak die aansluit bij natuurlijk gedrag, individuele ontwikkeling en het welzijn van zowel veulen als merrie. Omdat wetenschappelijk onderzoek naar spenen beperkt is, benadrukt de Gids voor Goede Praktijken dat ervaring, observatie en gezond verstand essentieel blijven.

Wanneer is een veulen klaar om te spenen?

Veulens verschillen onderling sterk in tempo van ontwikkeling. Leeftijd, karakter en hun start in het leven spelen hierbij een grote rol.

  • Zelfstandige, sterke eters en nieuwsgierige, dappere veulens kunnen vaak iets eerder worden gespeend.
  • Timide veulens of veulens die een moeilijke beginperiode hadden (bijv. medische interventie, intensieve zorg) hebben meer tijd nodig.
  • Veulens behoren nooit vóór vier maanden gespeend te worden; hun fysieke en sociale ontwikkeling is dan nog onvoldoende.
  • De meest geschikte leeftijd ligt voor veel veulens rond vijf tot zes maanden, wanneer ze voldoende ruwvoer eten, goed drinken en sociaal stabiel zijn.

De rol van de merrie

Ook het welzijn en de conditie van de merrie bepalen het juiste moment van spenen.

  • Merries in sport of werk worden soms eerder afgespeend, mits het veulen daar klaar voor is.
  • Een merrie die lichamelijk zwaar belast wordt door zogen, ziek is of weinig reserves heeft, kan aanleiding geven om eerder te spenen.
  • Sommige merries bouwen de relatie met het veulen zelf geleidelijk af; zij laten het veulen na zes à zeven maanden minder drinken. Dit natuurlijke proces kan worden benut in de planning.

Hoe spenen?

De manier van spenen hangt af van het aantal dieren, de huisvesting en de voorkeur van de fokker. De GvGP benadrukt hierbij vooral: veiligheid, sociaal contact, rust en geleidelijke veranderingen.

Veelgebruikte methoden zijn:

  • Groepsspenen: veulens twee aan twee of in kleine groepen scheiden, zodat zij steun aan elkaar hebben. Dit vermindert stress en bevordert positief sociaal gedrag.
  • Geleidelijk spenen: merries en veulens tijdelijk gescheiden maar in zicht/geluid van elkaar; de tijd van scheiding langzaam uitbreiden.
  • Scheiden op locatie: veulens en merries op verschillende plaatsen weiden of huisvesten zodat zij elkaar niet meer kunnen horen.
  • Sederen van merrie of veulen kan alleen in overleg met de dierenarts en uitsluitend wanneer noodzakelijk voor rust en veiligheid.

Welke methode ook wordt gekozen: rust, goede begeleiding, veilige huisvesting en sociaal contact met soortgenoten zijn steeds de belangrijkste pijlers.

Praktische aandachtspunten

  • Zorg altijd voor een veilige, goed afgesloten ruimte; opgewonden veulens kunnen door kleine openingen proberen te ontsnappen.
  • Breng veulens idealiter samen naar een opfoklocatie om stress te beperken.
  • Bouw de melkproductie van de merrie geleidelijk af en ondersteun haar herstel met goede voeding en beweging.

Vaccinatiemomenten

Spenen rond vijf à zes maanden sluit goed aan bij belangrijke vaccinatieschema’s.

  • Rond vier maanden kan het veulen gevaccineerd worden tegen droes.
  • Rond zes maanden is vaak het juiste moment voor de eerste influenzavaccinatie.
  • Andere vaccinaties worden afhankelijk van situatie en advies van de dierenarts gepland.